สายพันธุ์วัวชนภาคใต้ ที่มา สีหลัก ความเชื่อ และการพัฒนาสายเลือด

วัวชนภาคใต้เป็นโคพื้นเมืองสายเลือดอินดิคัส งานวิจัยปี 2560 ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัยเรื่องสัณฐานวิทยาของเขาและความเสียหายของเขาโคชนในพื้นที่ภาคใต้ ระบุชนิดของโคที่ศึกษาว่าเป็น Bos indicus ซึ่งเป็นกลุ่มโคมีหนอก ทนร้อนชื้น ต่างจากโคเนื้อลูกผสมที่เลี้ยงขายเนื้อ คนเลี้ยงจะคัดเฉพาะตัวผู้ที่โตเต็มที่ ฐานข้อมูลท้องถิ่นภาคใต้ของ ม.สงขลานครินทร์ ระบุว่าวัวที่เหมาะจะชนควรอายุราว 4-6 ปี ซึ่งวงการเรียกว่าวัว “ถึก”

ตัวอย่างโคพื้นเมืองสายชนที่มีการบันทึกข้อมูลชัดเจนคือ “โคชนบ้านนาเดิม” จังหวัดสุราษฎร์ธานี ตามข้อมูลของกลุ่มวิจัยและพัฒนาความหลากหลายทางชีวภาพ โคสายนี้มีสีแดง น้ำตาลอ่อน ดำ และด่าง ตัวผู้โตเต็มที่หนักราว 280-320 กิโลกรัม ตัวเมีย 230-280 กิโลกรัม แรกเกิดหนักประมาณ 15 กิโลกรัม และมีประชากรที่บันทึกไว้ 455 ตัว ส่วนใหญ่อยู่ในอำเภอบ้านนาเดิมและบ้านนาสาร

ส่วนที่มาของกีฬาชนวัว ฐานข้อมูลของ ม.อ. และห้องสมุด ม.วลัยลักษณ์ อ้างแนวคิดเดียวกันว่าอาจได้รับอิทธิพลจากชาวโปรตุเกสที่เข้ามาราว พ.ศ. 2061 แต่ตัววัวที่ใช้ชนเป็นโคท้องถิ่นแต่แรก ลักษณะที่คนเลี้ยงต้องการคือลำตัวยาว เอวเล็ก คอสั้นหนา หนอกสูงใหญ่ ตาเล็ก หูเล็ก และเขาแข็ง